فناوریهای متاورسی
در سالهای اخیر، توسعهدهندگان حوزه XR بهطور فزایندهای نسبت به SDKهای بسته و انحصاری واکنش منفی نشان دادهاند. وابستگی شدید به پلتفرمهایی مانند Meta، Apple یا Microsoft، هزینههای فنی و تجاری بالایی ایجاد کرده و اکنون نشانههای روشنی از حرکت اکوسیستم XR بهسمت استانداردهای باز، ابزارهای میانسکویی و استقلال توسعهدهندگان دیده میشود؛ تغییری که میتواند آینده متاورس را بهشکل بنیادین دگرگون کند.
فناوری XR (واقعیت توسعهیافته) در سال ۲۰۲۵ شاهد تغییرات بنیادینی بود؛ سالی که در آن تمرکز از پروژههای نمایشی متاورسی به سمت کاربردهای واقعی، سازمانی و تجاری تغییر کرد. کاهش فروش برخی هدستهای گرانقیمت، رشد سریع عینکهای AR سبک، و ادغام عمیق هوش مصنوعی با تجربههای XR، از مهمترین روندهایی هستند که مسیر این فناوری را در سال ۲۰۲۵ شکل دادند.
متاورس در ابتدا با وعده یک دنیای دیجیتال مشترک برای همه کاربران معرفی شد، اما حالا مسیر آن به دو شاخه مجزا تقسیم شده است: متاورس عمومی و متاورس سازمانی. در حالی که نسخه عمومی با افت هیجان و کاهش کاربران دستوپنجه نرم میکند، سازمانها بهطور جدی در حال سرمایهگذاری روی متاورسهای اختصاصی هستند. این مقاله به بررسی دلایل این جدایی و آینده هر دو مسیر میپردازد.
با معرفی و توسعه پلتفرم Android XR، گوگل گام مهمی برای حضور مؤثر در بازار سختافزارهای متاورسی و واقعیت ترکیبی برداشته است؛ بازاری که تاکنون تحت سلطه Meta و Apple بوده. حالا این سؤال مطرح است که Android XR تا چه اندازه میتواند موازنه رقابت را تغییر دهد و آینده این اکوسیستم را تحت تأثیر قرار دهد.
شرکت Meta اعلام کرد که تیمهای واقعیت مجازی و متاورس خود را تا ۳۰٪ کاهش میدهد. این تصمیم بخشی از بازنگری استراتژیک شرکت برای تمرکز بر پروژههای سودآورتر و هدستهای AR/VR است و تأثیر مستقیم بر Horizon Worlds و توسعه محیطهای متاورسی خواهد داشت.
گزارشهای تازه نشان میدهد شرکت Meta در سال ۲۰۲۵ تمرکز سرمایهگذاری خود را از پروژههای سنگین متاورسی به سمت توسعه عینکهای هوشمند واقعیت افزوده تغییر داده است. این تصمیم میتواند نشانهای از بازتعریف مسیر متاورس و تلاش برای نزدیکتر شدن آن به زندگی روزمره کاربران باشد.
با معرفی RP1 بهعنوان اولین مرورگر متاورسی باز، توسعهدهندگان حالا میتوانند تجربههای سهبعدی و فضایی را بدون وابستگی به پلتفرمهای بسته طراحی و میزبانی کنند. این اقدام میتواند مسیر متاورس را بهسمت اکوسیستمی آزادتر، شفافتر و توسعهپذیرتر تغییر دهد.
پلتفرم Atlas Obscura بهتازگی از یک تجربه اجتماعی مبتنی بر WebXR رونمایی کرده است که به کاربران اجازه میدهد بدون نیاز به هدست واقعیت مجازی، وارد یک فضای سهبعدی تعاملی شوند. این اقدام نشاندهنده تغییر مسیر متاورس از پروژههای سنگین و سختافزارمحور به تجربههای اجتماعی سادهتر و در دسترستر است.
شرکت Meta در تازهترین گزارشها و اظهارنظرهای رسمی خود از کاهش هزینهها و تغییر تمرکز در پروژههای متاورسی خبر داده است؛ تصمیمی که واکنشهای متفاوتی در میان فعالان صنعت فناوری، متاورس و گیمینگ متاورسی ایجاد کرده و بار دیگر این سؤال را مطرح میکند که آیا متاورس وارد دوره افول شده یا تنها در حال بلوغ است.
در یکی از مهمترین اخبار اخیر حوزه فناوری و متاورس، شرکت Meta اعلام کرده که برنامهاش برای ارائه Horizon OS به سازندگان شخص ثالث مثل ASUS و Lenovo را متوقف کرده و تمرکز خود را روی توسعه نرمافزار و سختافزار اختصاصی حفظ خواهد کرد. این تغییر استراتژی میتواند مسیر گستردهتر شدن اکوسیستم واقعیت مجازی را دستخوش تغییرات جدی کند.