دانشگاه MIT

MIT از نظارت هوشمند عقب‌نشینی کرد

دانشگاه فناوری ماساچوست (MIT) پس از اعتراض دانشجویان و استادان، تصمیم گرفت قابلیت‌های هوش مصنوعی را به سامانه دوربین‌های نظارتی خود اضافه نکند. این دانشگاه پیش‌تر استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای شناسایی رویدادهای مشکوک و کمک به بررسی تصاویر دوربین‌ها را ارزیابی کرده بود؛ اما نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، احتمال شناسایی اشتباه افراد و نحوه دسترسی به اطلاعات تصویری مطرح شد. اعتراض نمادین تعدادی از استادان که دوربین‌ها را با چشم‌های عروسکی و تزئینات رنگی آراستند نیز توجه زیادی جلب کرد. در نهایت، مدیریت MIT اعلام کرد که برنامه استفاده از هوش مصنوعی برای نظارت و تحلیل فعالیت‌های دانشگاه را ادامه نخواهد داد.

اندازه متن

دانشگاه فناوری ماساچوست (MIT) پس از اعتراض دانشجویان و استادان، تصمیم گرفت قابلیت‌های هوش مصنوعی را به سامانه دوربین‌های نظارتی خود اضافه نکند. این دانشگاه پیش‌تر استفاده از فناوری هوش مصنوعی برای شناسایی رویدادهای مشکوک و کمک به بررسی تصاویر دوربین‌ها را ارزیابی کرده بود؛ اما نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، احتمال شناسایی اشتباه افراد و نحوه دسترسی به اطلاعات تصویری مطرح شد. اعتراض نمادین تعدادی از استادان که دوربین‌ها را با چشم‌های عروسکی و تزئینات رنگی آراستند نیز توجه زیادی جلب کرد. در نهایت، مدیریت MIT اعلام کرد که برنامه استفاده از هوش مصنوعی برای نظارت و تحلیل فعالیت‌های دانشگاه را ادامه نخواهد داد.


اعتراض غیرمعمول در دانشگاهی که از زادگاه‌های هوش مصنوعی است

دانشگاه MIT یکی از شناخته‌شده‌ترین مراکز علمی جهان در زمینه علوم رایانه و توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی است. بااین‌حال، تصمیم این دانشگاه برای بررسی استفاده از هوش مصنوعی در دوربین‌های امنیتی، با واکنش تعدادی از استادان و دانشجویان روبه‌رو شد. ماجرا از زمانی جدی‌تر شد که مدیریت دانشگاه امکان اضافه‌کردن قابلیت‌های هوشمند به شبکه دوربین‌های نظارتی را بررسی کرد. هدف از این طرح، کمک به شناسایی سریع‌تر رویدادهای امنیتی و آسان‌ترشدن بررسی تصاویر ضبط‌شده بود. اما برخی اعضای دانشگاه معتقد بودند استفاده از چنین فناوری‌هایی می‌تواند پرسش‌های مهمی درباره حریم خصوصی افراد، نحوه نظارت بر فعالیت‌های روزمره و احتمال تشخیص اشتباه ایجاد کند. این مخالفت‌ها در نهایت به یک اقدام اعتراضی متفاوت منجر شد؛ تعدادی از استادان تصمیم گرفتند دوربین‌های امنیتی دانشگاه را با چشم‌های عروسکی، نگین‌های رنگی و تزئینات براق آراسته کنند.


چرا استادان MIT دوربین‌ها را تزئین کردند؟

این اقدام در نگاه اول بیشتر شبیه یک شوخی دانشگاهی به نظر می‌رسید؛ اما هدف آن جلب توجه به موضوع نظارت تصویری بود. استادان شرکت‌کننده در این حرکت، دوربین‌ها را از کار نینداختند و مانع ضبط تصاویر نشدند. آن‌ها با چسباندن چشم‌های عروسکی و تزئینات رنگی روی بدنه دوربین‌ها تلاش کردند حضور گسترده تجهیزات نظارتی را برای دانشجویان و کارکنان قابل مشاهده‌تر کنند. کاترین دی‌آنازیو، دانشیار MIT و از افراد حاضر در این حرکت، توضیح داده بود که هدف آن‌ها ایجاد فضایی برای گفت‌وگویی عمومی‌تر و مشارکتی‌تر درباره نظارت در محیط دانشگاه است. به این ترتیب، تزئین دوربین‌ها به نمادی برای اعتراض به گسترش نظارت هوشمند تبدیل شد؛ اعتراضی که به‌جای تخریب تجهیزات، بر ضرورت مشارکت جامعه دانشگاهی در تصمیم‌گیری‌های فناورانه تأکید داشت.


دانشگاه MIT دقیقاً چه برنامه‌ای برای هوش مصنوعی داشت؟

بر اساس توضیحات رسمی دانشگاه، MIT در حال بررسی دو کاربرد احتمالی برای هوش مصنوعی در سامانه دوربین‌های امنیتی بود:

  • بررسی سریع‌تر تصاویر ضبط‌شده: استفاده از فناوری هوشمند برای کمک به کارکنان در جست‌وجو و مرور تصاویر هنگام بررسی یک حادثه.
  • شناسایی رویدادهای امنیتی در لحظه: تشخیص برخی اتفاقات مهم، مانند نمایش سلاح یا رهاشدن یک بسته بدون مراقبت در فضای پرتردد، و ارسال هشدار به نیروهای مسئول.

دانشگاه برای ارزیابی این قابلیت‌ها، یک طرح آزمایشی محدود با همکاری شرکت Ambient.ai اجرا کرده بود. این آزمایش شامل سناریوهای کنترل‌شده و از پیش طراحی‌شده بود تا مشخص شود سامانه چگونه می‌تواند برخی رویدادهای امنیتی را تشخیص دهد و درباره آن‌ها هشدار صادر کند. بنابراین، موضوع صرفاً نصب یک دوربین معمولی نبود؛ بلکه دانشگاه امکان استفاده از سامانه‌ای را بررسی می‌کرد که می‌توانست تصاویر را تحلیل کند و برخی اتفاقات را به‌صورت خودکار تشخیص دهد.


نگرانی اصلی؛ چه کسی تصاویر را می‌بیند و چگونه از آن‌ها استفاده می‌کند؟

یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که استادان و دانشجویان مطرح کردند، نحوه استفاده از اطلاعات تصویری بود. دوربین‌های امنیتی می‌توانند حجم زیادی از تصاویر مربوط به رفت‌وآمد روزانه افراد را ثبت کنند. اگر قابلیت‌های هوش مصنوعی نیز به این سامانه‌ها اضافه شود، جست‌وجو و تحلیل تصاویر ممکن است بسیار سریع‌تر و گسترده‌تر انجام شود. در چنین شرایطی، پرسش‌هایی مطرح می‌شود:

  • چه افرادی اجازه دسترسی به تصاویر را خواهند داشت؟
  • آیا امکان شناسایی اشتباه افراد وجود دارد؟
  • تصاویر برای چه اهدافی قابل استفاده خواهند بود؟
  • آیا دانشجویان و کارکنان درباره نحوه استفاده از این فناوری حق اظهارنظر دارند؟
  • چه سازوکاری برای جلوگیری از استفاده نامناسب از اطلاعات وجود خواهد داشت؟

این نگرانی‌ها تنها به محیط دانشگاه محدود نمی‌شوند. هر سازمانی که از فناوری‌های هوشمند برای نظارت تصویری استفاده می‌کند، باید درباره نحوه جمع‌آوری، نگهداری و دسترسی به اطلاعات شفاف باشد.


نگرانی از تأثیر نظارت بر آزادی افراد

یکی دیگر از بحث‌های مطرح‌شده در MIT این بود که نظارت گسترده ممکن است رفتار افراد را تغییر دهد. وقتی دانشجویان و کارکنان احساس کنند فعالیت‌های روزمره آن‌ها به‌طور مداوم ثبت و بررسی می‌شود، ممکن است در بیان دیدگاه‌ها یا حضور در بعضی فعالیت‌های اجتماعی محتاط‌تر شوند. دنیل شن، دانشجوی دکتری مهندسی برق و علوم رایانه و از نمایندگان اتحادیه دانشجویان تحصیلات تکمیلی MIT، درباره تأثیر احتمالی شبکه گسترده دوربین‌ها بر آزادی بیان در محیط دانشگاه ابراز نگرانی کرده است. این موضوع نشان می‌دهد که بحث درباره نظارت دیجیتال فقط به امنیت فیزیکی مربوط نیست؛ بلکه می‌تواند با آزادی بیان، احساس امنیت روانی و نحوه تعامل افراد در فضاهای عمومی نیز ارتباط داشته باشد.


تصمیم نهایی MIT چه بود؟

پس از مطرح‌شدن اعتراض‌ها و دریافت بازخوردهای مختلف از اعضای دانشگاه، مدیریت MIT اعلام کرد که برنامه ارزیابی استفاده از قابلیت‌های هوش مصنوعی در دوربین‌های امنیتی را متوقف می‌کند. گلن شور، معاون اجرایی و خزانه‌دار دانشگاه، در اطلاعیه‌ای که در ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شد، توضیح داد که دانشگاه پس از بررسی پرسش‌ها و نگرانی‌های مطرح‌شده، تصمیم گرفته است این مسیر را ادامه ندهد. بر اساس اعلام رسمی MIT، دوربین‌های امنیتی دانشگاه در وضعیت فعلی باقی می‌مانند و از هوش مصنوعی برای نظارت یا تحلیل فعالیت‌های محیط دانشگاه استفاده نخواهد شد. همچنین دانشگاه اعلام کرده است که برنامه‌ای برای استفاده از تشخیص چهره یا ضبط صدا در این سامانه ندارد. آزمایش محدود انجام‌شده با شرکت Ambient.ai نیز به پایان رسیده و داده‌های مربوط به آن از سامانه این شرکت پاک شده‌اند.


آیا دوربین‌های امنیتی دانشگاه جمع‌آوری می‌شوند؟

خیر. تصمیم MIT به معنای کنارگذاشتن کل شبکه دوربین‌های امنیتی نیست. این دانشگاه اعلام کرده است که همچنان از دوربین‌ها برای بررسی اتفاقاتی مانند سرقت، خرابکاری و آسیب به اموال استفاده می‌کند. در این روش، کارکنان پلیس دانشگاه پس از گزارش یک حادثه می‌توانند تصاویر مربوط به آن را بررسی کنند. بر اساس توضیحات رسمی MIT، این دانشگاه حدود ۴۶۰۰ دوربین در محوطه و ساختمان‌های خود دارد. تصاویر معمولاً در مرکز ذخیره‌سازی امن دانشگاه نگهداری می‌شوند و دوره نگهداری عمومی آن‌ها ۳۰ روز است؛ مگر اینکه به‌دلیل یک پرونده یا الزام قانونی، حفظ تصاویر برای مدت بیشتری ضروری باشد. دانشگاه همچنین اعلام کرده است که دوربین‌ها در فضاهایی مانند اتاق‌های خوابگاه، سرویس‌های بهداشتی و اتاق‌های معاینه پزشکی که افراد انتظار حریم خصوصی دارند، نصب نمی‌شوند. بنابراین، تصمیم جدید فقط به کنارگذاشتن قابلیت‌های هوش مصنوعی مربوط است و اصل استفاده از دوربین‌های امنیتی همچنان ادامه دارد.


این اتفاق چه پیامی برای آینده نظارت هوشمند دارد؟

ماجرای MIT نمونه‌ای قابل توجه از چالش‌هایی است که با گسترش هوش مصنوعی در محیط‌های عمومی و سازمانی به وجود می‌آیند. از یک طرف، فناوری می‌تواند بررسی تصاویر را سریع‌تر کند و به شناسایی برخی رویدادهای امنیتی کمک کند. از طرف دیگر، استفاده گسترده از سامانه‌های هوشمند ممکن است نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، خطای الگوریتمی و نحوه دسترسی به داده‌ها ایجاد کند. به همین دلیل، توسعه فناوری‌های نظارت هوشمند فقط به توانایی فنی سامانه‌ها وابسته نیست. نحوه استفاده، میزان شفافیت، محدودیت دسترسی و امکان نظارت انسانی نیز باید مورد توجه قرار بگیرد. این پرونده همچنین اهمیت حریم خصوصی دیجیتال را در محیط‌هایی مانند دانشگاه‌ها، محل کار و فضاهای عمومی یادآوری می‌کند؛ مکان‌هایی که افراد باید بتوانند بدون نگرانی غیرضروری از ثبت و تحلیل دائمی رفتارشان فعالیت کنند.


جمع‌بندی؛ حتی دانشگاه MIT هم درباره نظارت هوشمند تردید دارد

تصمیم دانشگاه MIT برای کنارگذاشتن برنامه استفاده از هوش مصنوعی در دوربین‌های امنیتی، نشان می‌دهد که پیشرفت فناوری به‌تنهایی برای پذیرش عمومی آن کافی نیست. این دانشگاه با وجود برخورداری از جایگاه مهمی در توسعه هوش مصنوعی، پس از دریافت اعتراض‌ها و بررسی نگرانی‌های مطرح‌شده تصمیم گرفت قابلیت‌های نظارتی هوشمند را به شبکه دوربین‌های خود اضافه نکند. اعتراض نمادین استادان با تزئین دوربین‌ها نیز به یادآوری یک نکته مهم تبدیل شد: هرچه فناوری توانایی بیشتری برای مشاهده و تحلیل رفتار انسان‌ها پیدا می‌کند، ضرورت گفت‌وگو درباره حدود استفاده از آن نیز بیشتر می‌شود. در نهایت، تجربه MIT نشان می‌دهد که آینده نظارت هوشمند فقط به این بستگی ندارد که فناوری چه کارهایی می‌تواند انجام دهد؛ بلکه به این هم وابسته است که جامعه تا چه اندازه با شیوه استفاده از آن موافق باشد و چه تضمین‌هایی برای حفظ حقوق افراد در نظر گرفته شود.


برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.

دنبال اخبار بیشتر باشید…

نویسنده فاطمه بقایی
درباره نویسنده فاطمه بقایی