متاورس و وب‌تری در ایران؛ از چالش زیرساخت تا فرصت‌های تازه

در سال‌های اخیر، متاورس در ایران مسیری پرنوسان را طی کرده است. از هیاهوی اولیه و سرمایه‌گذاری‌های شتاب‌زده تا سکوت رسانه‌ای و سپس بازگشتی آرام اما مؤثر. پژوهشگران حوزه بلاک‌چین معتقدند که متاورس نه تنها نمرده، بلکه در حال بازتعریف خود با زیرساخت‌های قوی‌تر و کاربردهای واقعی‌تر است . با وجود محدودیت‌های زیرساختی، استارتاپ‌های ایرانی در حوزه NFT و بلاک‌چین فعالانه در این فضا حرکت می‌کنند.

 متاورس در ایران؛ از حباب تا بلوغ

پژوهشگر حوزه بلاک‌چین، بهزاد تیموریان، در سخنرانی خود در نمایشگاه اینوتکس ۲۰۲۵ با عنوان «آیا متاورس مرده است؟»، روند این فناوری را بررسی کرد. به گفته او، در سال‌های گذشته نزدیک به ۳۰ درصد اخبار مرتبط با بلاک‌چین به متاورس اختصاص داشت، اما امروز شاهد کاهش توجه رسانه‌ای هستیم. با این حال، پروژه‌های پیشرو در این فضا متوقف نشده‌اند و همچنان در حال توسعه هستند .

طبق داده‌های ارائه‌شده در اینوتکس ۲۰۲۵، بیش از ۱۷ هزار IP متعلق به ایران در پلتفرم متاورسی Decentraland فعال بوده‌اند. با در نظر گرفتن استفاده از VPN، این عدد می‌تواند دو تا سه برابر نیز باشد . این آمار نشان می‌دهد که جامعه کاربری ایران در فضای متاورس فعال و علاقه‌مند است.

فعالیت استارتاپ‌های ایرانی در حوزه NFT و بلاک‌چین

پلتفرم‌های NFT ایرانی

در سال‌های اخیر، گام‌های مهمی برای ورود رسمی به حوزه NFT در ایران برداشته شده است. از جمله این اقدامات، راه‌اندازی اولین پلتفرم NFT ایرانی است که امکان ساخت و صدور توکن‌های غیرقابل معاوضه را برای کاربران ایرانی فراهم کرده است .

همچنین سامانه بیتا به عنوان اولین پلتفرم صدور گواهی اصالت دیجیتال آثار هنری (NFT) در ایران رونمایی شده است. در آیین آغاز به کار این سامانه، NFT خوشنویسی علیرضا کدخدایی با قیمت پایه ۹۲ میلیون تومان به حراج گذاشته شد .

 ورود صنایع دستی به حوزه NFT

خانه خلاق صنایع دستی استاد حسین بهزاد با چهار استارتاپ جدید فعالیت خود را آغاز کرده است. به گزارش ایسنا، صنایع دستی ایران به حوزه NFT وارد شده است و این نشان می‌دهد که حوزه‌های سنتی و هنری نیز در حال دیجیتالی‌سازی و ورود به اقتصاد رمزارزی هستند .

استارتاپ‌های بین‌المللی با رویکرد منطقه‌ای

در سطح بین‌المللی، استارتاپ‌هایی مانند IDF3 Crypto Inc. به عنوان یک استارتاپ DeFi با تمرکز بر منطقه خاورمیانه، رسالت خود را دموکراتیک‌سازی دسترسی به متاورس و تجارت دارایی‌های دیجیتال معرفی کرده‌اند . این نشان می‌دهد که بازار منطقه‌ای برای سرمایه‌گذاران و استارتاپ‌های حوزه وب‌تری جذابیت دارد.

همکاری‌های بین‌المللی و حضور کاربران ایرانی

بر اساس تحلیل‌های ارائه‌شده در اینوتکس ۲۰۲۵، پلتفرم‌های پیشرو متاورس مانند Decentraland و The Sandbox همچنان فعال و در حال توسعه هستند .

Decentraland زیرساخت‌های فنی خود را پایدارتر کرده و ابزارهای ساخت‌وساز بدون کدنویسی را توسعه داده است. همکاری‌های بزرگی با برندهای جهانی مانند مسترکارت، نتفلیکس، آدیداس، BBC و دولچه گابانا و همچنین همکاری رسمی با وزارت گردشگری عربستان سعودی برای شبیه‌سازی فضاهای تاریخی داشته است .

The Sandbox نیز به عنوان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های متاورس در حوزه بازیسازی، در فصل چهارم آلفا خود بیش از ۵۸۰ هزار بازیکن منحصربه‌فرد و بیش از ۳۹ میلیون مأموریت را تجربه کرده است. برندهایی مانند صلیب سرخ، فدراسیون فوتبال آرژانتین و رنو از این بستر برای تعامل با کاربران استفاده کرده‌اند .

 جمع‌بندی

متاورس و وب‌تری در ایران علیرغم چالش‌های زیرساختی، از جمله محدودیت‌های دسترسی و نوسانات اقتصادی، همچنان مسیر رشد خود را طی می‌کنند. استارتاپ‌های ایرانی در حوزه NFT و بلاک‌چین با راه‌اندازی پلتفرم‌های داخلی، ورود صنایع دستی به این فضا و حضور فعال در پلتفرم‌های بین‌المللی نشان داده‌اند که پتانسیل بالایی برای مشارکت در این تحول دیجیتال دارند.

به گفته پژوهشگران، متاورس نه تنها نمرده، بلکه در حال بازتعریف خود با زیرساخت‌های قوی‌تر، کاربردهای واقعی‌تر و تعامل عمیق‌تر با کاربران و برندها است. آینده آن در سکوت و توسعه پیوسته شکل می‌گیرد .

برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.