DMA

گوگل در برابر اروپا؛ دعوا بر سر داده‌های جست‌وجوی کاربران

گوگل در اعتراض به دو دستور اتحادیه اروپا تحت قانون بازارهای دیجیتال، پرونده‌هایی را در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا ثبت کرده است. این دستورها گوگل را ملزم می‌کنند بخشی از قابلیت‌های اندروید را برای سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب قابل‌دسترسی کند و داده‌های مشخصی از جست‌وجوی گوگل را در اختیار برخی موتورهای جست‌وجوی رقیب قرار دهد. گوگل می‌گوید این اقدامات می‌تواند حریم خصوصی و امنیت کاربران را تحت تأثیر قرار دهد، در حالی که کمیسیون اروپا تأکید دارد تدابیر حفاظتی و الزامات ناشناس‌سازی برای محافظت از داده‌ها در نظر گرفته شده است.

اندازه متن

گوگل در اعتراض به دو دستور اتحادیه اروپا تحت قانون بازارهای دیجیتال، پرونده‌هایی را در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا ثبت کرده است. این دستورها گوگل را ملزم می‌کنند بخشی از قابلیت‌های اندروید را برای سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب قابل‌دسترسی کند و داده‌های مشخصی از جست‌وجوی گوگل را در اختیار برخی موتورهای جست‌وجوی رقیب قرار دهد. گوگل می‌گوید این اقدامات می‌تواند حریم خصوصی و امنیت کاربران را تحت تأثیر قرار دهد، در حالی که کمیسیون اروپا تأکید دارد تدابیر حفاظتی و الزامات ناشناس‌سازی برای محافظت از داده‌ها در نظر گرفته شده است.


دعوای تازه گوگل با اتحادیه اروپا از کجا شروع شد؟

ماجرا به اجرای قانون بازارهای دیجیتال اتحادیه اروپا یا DMA برمی‌گردد؛ قانونی که هدف آن افزایش رقابت در بازارهای دیجیتال و محدود کردن قدرت شرکت‌های بزرگ فناوری به‌عنوان پلتفرم‌های موسوم به «دروازه‌بان» است. کمیسیون اروپا در ژوئیه ۲۰۲۶ دو مجموعه دستور الزام‌آور برای گوگل صادر کرد. یکی از آن‌ها به نحوه دسترسی سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب به قابلیت‌های اندروید مربوط می‌شود و دیگری به اشتراک‌گذاری داده‌های جست‌وجوی گوگل با موتورهای جست‌وجوی واجد شرایط می‌پردازد. گوگل اکنون هر دو تصمیم را در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا در لوکزامبورگ به چالش کشیده است.


حساس‌ترین بخش ماجرا؛ تاریخچه جست‌وجوی کاربران

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این اختلاف، داده‌هایی است که کاربران هنگام جست‌وجو در گوگل تولید می‌کنند. طبق تصمیم کمیسیون اروپا، گوگل باید داده‌های مشخصی از جست‌وجوی خود را با موتورهای جست‌وجوی واجد شرایط به اشتراک بگذارد. این داده‌ها می‌توانند شامل اطلاعات مربوط به عبارت‌های جست‌وجوشده، نتایج مشاهده‌شده، رتبه نتایج و تعامل کاربران با صفحه نتایج باشند؛ البته این اطلاعات باید تحت الزامات مشخص ناشناس‌سازی و حفاظت از داده‌ها قرار بگیرند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا جست‌وجوهای اینترنتی گاهی اطلاعات بسیار شخصی درباره علایق، مشکلات، روابط، وضعیت مالی یا دغدغه‌های افراد نشان می‌دهند. به همین دلیل، بحث فقط درباره «داده‌های فنی جست‌وجو» نیست؛ بلکه به یکی از حساس‌ترین بخش‌های زندگی دیجیتال کاربران مربوط می‌شود.


گوگل می‌گوید حریم خصوصی کاربران در خطر است

گوگل با این تصمیم موافق نیست. این شرکت می‌گوید الزام به اشتراک‌گذاری داده‌های جست‌وجو بدون سطح کافی از ناشناس‌سازی می‌تواند حریم خصوصی کاربران را تضعیف کند. اولیور بتل، مدیر ارشد رقابت گوگل، گفته است که افراد از Search برای جست‌وجوی شخصی‌ترین پرسش‌های خود استفاده می‌کنند و اشتراک‌گذاری چنین اطلاعاتی بدون حفاظت کافی می‌تواند پیامدهای جدی برای حریم خصوصی داشته باشد. گوگل همچنین درباره بخش دیگری از تصمیم اتحادیه اروپا که به اندروید مربوط می‌شود، نگرانی‌های امنیتی مطرح کرده است. این شرکت معتقد است تغییرات اجباری در دسترسی سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب به قابلیت‌های اندروید می‌تواند برخی لایه‌های امنیتی این سیستم را تضعیف کند.


اتحادیه اروپا چه می‌گوید؟

کمیسیون اروپا روایت متفاوتی دارد. این نهاد می‌گوید هدف از این اقدامات ایجاد رقابت بیشتر در بازارهای جست‌وجو و دستیارهای هوش مصنوعی است و هم‌زمان، برای حفاظت از حریم خصوصی و امنیت کاربران نیز سازوکارهایی در نظر گرفته شده است. کمیسیون در توضیحات رسمی خود اعلام کرده که داده‌های جست‌وجو باید مطابق الزامات قانونی و با رعایت چارچوب‌های حفاظت از داده‌ها به اشتراک گذاشته شوند. برای نمونه، در شرایط تعیین‌شده برای دسترسی به داده‌ها، اطلاعات باید به‌صورت ناشناس ارائه شوند و الزامات مربوط به انتقال داده و حفاظت از اطلاعات شخصی نیز رعایت شود.


چرا اتحادیه اروپا می‌خواهد داده‌های گوگل در دسترس رقبا باشد؟

منطق اتحادیه اروپا این است که گوگل به دلیل جایگاه بسیار قدرتمند خود در بازار جست‌وجو، حجم عظیمی از داده‌های مربوط به رفتار کاربران در اختیار دارد. کمیسیون اروپا معتقد است دسترسی گسترده گوگل به این داده‌ها می‌تواند مزیت مهمی برای بهبود الگوریتم جست‌وجو ایجاد کند و رقابت را برای شرکت‌های کوچک‌تر دشوارتر کند. به همین دلیل، طبق DMA قرار است برخی موتورهای جست‌وجوی واجد شرایط بتوانند به داده‌های مشخصی دسترسی پیدا کنند تا بتوانند خدمات خود را توسعه دهند و در بازار رقابت کنند. در واقع، بحث اصلی بر سر این است که آیا داده‌های تولیدشده در یک سرویس بسیار بزرگ باید صرفاً در اختیار همان شرکت باقی بماند یا بخشی از آن برای ایجاد رقابت بیشتر قابل‌استفاده باشد؟


پای هوش مصنوعی هم به این اختلاف باز شده است

این پرونده فقط مربوط به موتورهای جست‌وجوی سنتی نیست. ظهور سرویس‌های هوش مصنوعی و چت‌بات‌هایی که قابلیت جست‌وجوی اینترنتی دارند، اهمیت این موضوع را بیشتر کرده است. اتحادیه اروپا می‌خواهد سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب نیز بتوانند در شرایط مشخص به بخشی از قابلیت‌ها و داده‌هایی دسترسی پیدا کنند که در اختیار سرویس‌های خود گوگل قرار دارند. این موضوع می‌تواند روی رقابت میان سرویس‌هایی مانند Gemini و دیگر دستیارهای هوش مصنوعی اثر بگذارد. در نتیجه، اختلاف گوگل و اتحادیه اروپا را می‌توان بخشی از نبرد بزرگ‌تر بر سر آینده جست‌وجوی اینترنتی و هوش مصنوعی دانست.


اندروید هم درگیر این ماجراست

بخش دیگر تصمیم اتحادیه اروپا به سیستم‌عامل اندروید مربوط می‌شود. کمیسیون اروپا اعلام کرده هدف این است که سرویس‌های هوش مصنوعی رقیب بتوانند دسترسی مشابهی به برخی قابلیت‌های اندروید داشته باشند؛ قابلیتی که می‌تواند به آن‌ها اجازه دهد در زمینه دستیارهای هوشمند با Gemini رقابت کنند. بر اساس گزارش رویترز، تغییرات مربوط به اندروید قرار است در سال آینده وارد مرحله اجرایی شوند. اگر این تغییرات اجرایی شوند، کاربران اروپایی می‌توانند با گزینه‌های بیشتری برای استفاده از دستیارهای هوش مصنوعی روی دستگاه‌های اندرویدی روبه‌رو شوند.


رقابت بیشتر یا نگرانی بیشتر برای حریم خصوصی؟

در مرکز این پرونده دو دیدگاه متفاوت قرار گرفته است. از یک طرف، اتحادیه اروپا بر رقابت و انتخاب بیشتر کاربران تأکید دارد. از طرف دیگر، گوگل بر حریم خصوصی و امنیت داده‌ها تأکید می‌کند. این اختلاف نشان می‌دهد که در عصر هوش مصنوعی، داده‌های کاربران فقط یک دارایی تجاری نیستند؛ بلکه به موضوعی مهم در سیاست‌گذاری فناوری تبدیل شده‌اند. هرچه سرویس‌های هوشمند برای عملکرد بهتر به داده بیشتری نیاز داشته باشند، پرسش درباره اینکه چه کسی به این داده‌ها دسترسی دارد نیز جدی‌تر می‌شود.


یک سؤال مهم برای کاربران عادی

ممکن است این اختلاف در نگاه اول یک دعوای حقوقی میان گوگل و اتحادیه اروپا به نظر برسد، اما نتیجه آن می‌تواند مستقیماً روی تجربه کاربران اثر بگذارد. اگر مقررات اجرایی شوند، کاربران اروپایی ممکن است شاهد حضور گسترده‌تر دستیارهای هوش مصنوعی رقیب در اندروید و همچنین رقابت بیشتر میان موتورهای جست‌وجو باشند. در مقابل، موضوع حفاظت از اطلاعات شخصی همچنان یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها باقی خواهد ماند. کاربران می‌خواهند سرویس‌های بیشتری داشته باشند، اما در عین حال انتظار دارند اطلاعات مربوط به جست‌وجوهای شخصی‌شان نیز به‌درستی محافظت شود.


آینده جست‌وجو دیگر فقط متعلق به موتورهای جست‌وجو نیست

ورود هوش مصنوعی به جست‌وجوی اینترنتی، قواعد قدیمی این بازار را تغییر داده است. امروز کاربر ممکن است به جای وارد کردن چند کلمه در موتور جست‌وجو، سؤال کامل خود را از یک دستیار هوشمند بپرسد و پاسخ را به شکل مستقیم دریافت کند. در چنین شرایطی، داده‌های جست‌وجو برای توسعه نسل جدید سرویس‌های هوش مصنوعی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. به همین دلیل، اختلاف فعلی گوگل و اتحادیه اروپا می‌تواند بخشی از بحث بزرگ‌تری درباره آینده اینترنت باشد؛ اینکه چه شرکت‌هایی به داده‌های کاربران دسترسی داشته باشند، چه مقدار از این داده‌ها قابل‌اشتراک‌گذاری باشد و چگونه می‌توان میان رقابت، نوآوری و حریم خصوصی تعادل ایجاد کرد.


تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است

اعتراض گوگل به این دو دستور به معنی لغو آن‌ها نیست. پرونده‌ها اکنون در دادگاه عمومی اتحادیه اروپا قرار دارند و اجرای تغییرات موردنظر نیز برای سال آینده برنامه‌ریزی شده است. بنابراین باید منتظر ماند و دید دادگاه و نهادهای اروپایی در ادامه چه تصمیم‌هایی خواهند گرفت. آنچه در حال حاضر مشخص است این است که داده‌های جست‌وجوی کاربران به یکی از میدان‌های اصلی رقابت میان غول‌های فناوری، شرکت‌های هوش مصنوعی و قانون‌گذاران تبدیل شده‌اند.


برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.

دنبال اخبار بیشتر باشید…

نویسنده فاطمه بقایی
درباره نویسنده فاطمه بقایی