در سالهای ابتدایی رشد متاورس، خرید زمینهای مجازی بهعنوان یکی از جذابترین فرصتهای سرمایهگذاری دیجیتال معرفی شد. اما حالا، با افت قیمتها و کاهش تقاضا، بسیاری از سرمایهگذاران نسبت به این بازار دچار نارضایتی و حتی خشم شدهاند. این مقاله به بررسی دلایل اصلی این تغییر نگاه و آینده احتمالی زمینهای مجازی میپردازد.
زمینهای مجازی زمانی بهعنوان «طلای دیجیتال» شناخته میشدند؛ داراییهایی کمیاب در دنیاهای مجازی که قرار بود با رشد متاورس، ارزش آنها چندین برابر شود. پروژههایی مانند Decentraland، The Sandbox و Otherside میلیونها دلار سرمایه جذب کردند و سرمایهگذاران خرد و کلان را به خرید قطعات زمین مجازی ترغیب نمودند. اما اکنون، فضای بازار تغییر کرده و پرسش اصلی این است: چرا سرمایهگذاران از زمینهای مجازی عصبانیاند؟
در دوره اوج تب متاورس، قیمت زمینهای مجازی بدون پشتوانه کاربردی واقعی افزایش یافت. بسیاری از خریداران با ذهنیت «زود بخر، گران بفروش» وارد بازار شدند، نه با هدف استفاده یا توسعه. این رفتار سفتهبازانه، شباهت زیادی به حبابهای مالی گذشته داشت؛ از داتکام گرفته تا NFTهای کمارزش.
با کاهش هیجان رسانهای و خروج سرمایههای کوتاهمدت، قیمتها بهسرعت افت کردند و سرمایهگذارانی که در سقف قیمتی خرید کرده بودند، متحمل ضرر شدند.
یکی از مهمترین دلایل نارضایتی سرمایهگذاران، نبود کاربران فعال پایدار در بسیاری از پلتفرمهای متاورسی است. زمین مجازی زمانی ارزشمند است که:
ترافیک کاربر داشته باشد
امکان کسب درآمد واقعی فراهم کند
برندها یا خدمات در آن فعال باشند
در عمل، بسیاری از این فضاها خالی ماندهاند و تجربه کاربری ضعیفی ارائه میدهند. سرمایهگذاران متوجه شدند که «مالکیت زمین دیجیتال» بدون اکوسیستم فعال، ارزش اقتصادی ندارد.

پلتفرمهای متاورسی وعدههایی مانند اقتصاد پایدار، تعامل گسترده، رویدادهای جهانی و حضور برندهای بزرگ را مطرح کردند؛ اما توسعه فنی این پروژهها اغلب کند، پرهزینه و محدود بوده است.
مشکلاتی مانند:
گرافیک ضعیف
نیاز به سختافزار قدرتمند
سرمایهگذاران امروز محتاطتر شدهاند. تمرکز از «داراییهای صرفاً دیجیتال» به سمت:
زیرساختهای متاورسی
سختافزارهای XR
ابزارهای سازمانی
کاربردهای صنعتی و آموزشی
در حال حرکت است. این تغییر جهت باعث شده زمینهای مجازی که فاقد کاربرد مشخص هستند، جذابیت خود را از دست بدهند.
نباید تأثیر شرایط اقتصاد جهانی را نادیده گرفت. افزایش نرخ بهره، کاهش نقدینگی و افت بازارهای پرریسک باعث شده سرمایهها از پروژههای پرخطر مانند زمینهای مجازی خارج شوند. متاورس همچنان یک فناوری نوظهور است و در دورههای رکود، نخستین بخشی است که سرمایهگذاران از آن فاصله میگیرند.
پاسخ کوتاه: خیر، اما نیاز به بازتعریف دارند. زمینهای مجازی زمانی میتوانند دوباره ارزشمند شوند که:
کاربرد واقعی (تجاری، آموزشی، اجتماعی) داشته باشند
با سختافزارهای XR و تجربههای تعاملی ترکیب شوند
جامعه کاربری فعال و وفادار ایجاد کنند
پروژههایی که صرفاً بر فروش زمین تکیه کردهاند، احتمالاً در بلندمدت دوام نخواهند آورد.
عصبانیت سرمایهگذاران از زمینهای مجازی نتیجه ترکیب حباب قیمتی، وعدههای تحققنیافته و نبود کاربرد واقعی است. با این حال، متاورس بهعنوان یک مفهوم فناورانه همچنان زنده است، اما مسیر آن از «مالکیت زمین دیجیتال» به سمت «تجربه، زیرساخت و کاربرد» در حال تغییر است. آینده این بازار متعلق به پروژههایی خواهد بود که ارزش واقعی خلق میکنند، نه صرفاً داراییهای مجازی برای خرید و فروش.
برای مطالعه مقالات بیشتر درباره متاورس، به خانه متاورس ایران مراجعه کنید.