چرا DeepSeek دیگر مثل گذشته بازارها را تکان نمی‌دهد؟

اندازه متن

۱. شوکِ اولیه ناشی از «غافلگیری» بود، نه تهدید ساختاری دائمی

وقتی DeepSeek در اوایل سال ۲۰۲۵ مدل R1 را معرفی کرد، بازار جا خورد، چرا؟ چون این مدل ادعا کرد که می‌تواند عملکرد مدل‌های هوش مصنوعی سطح بالا را با هزینه بسیار کمتر و با محاسبات سبک‌تر تولید کند. این باعث شد سرمایه‌گذاران تصور کنند تقاضا برای سخت‌افزارهای گران‌قیمت مانند GPUهای Nvidia ممکن است کاهش یابد و همین باعث سقوط شدید سهام شرکت‌ها شد.

اما نکته این است که بازار اغلب به «شوکِ خبری» واکنش نشان می‌دهد، نه همیشه به واقعیت‌های بنیادی. وقتی تحلیل‌گران بعدا دیدند که این مدل هنوز کاملاً جایگزین اکوسیستم AI فعلی نیست و نیاز به محاسبات زیرساخت‌های بزرگ دارد، بخش زیادی از هیجان اولیه فروکش کرد.

۲. نسخه‌های بعدی DeepSeek بیشتر «به‌روزرسانی» بودند تا انقلاب

پس از R1، DeepSeek چند نسخه جدید منتشر کرد اما همه آنها ادامه همان مدل قبلی بودند بهبودهای تدریجی در دقت و کارایی، نه معرفی معماری جدید یا قابلیت کاملاً منحصر به‌فرد. بازارهای مالی معمولاً به «به‌روزرسانی‌ها» مثل خبر «انقلابی» واکنش نمی‌دهند، بلکه منتظر نوآوری‌های بنیادی می‌مانند که چشم‌انداز صنعت را تغییر دهند.

۳. محدودیت‌های محاسباتی هنوز یک مانع بزرگ است

یکی از دلایلی که DeepSeek نتوانسته مدل‌های بزرگتر را سریع‌تر منتشر کند، مشکلات فنی در دسترسی به سخت‌افزارهای محاسباتی قدرتمند بوده است. مدل R۲ که قرار بود جایگزین R1 شود، بارها به تأخیر افتاد. بخشی از آن به این دلیل بوده که DeepSeek سعی کرده تا با تراشه‌های داخلی چینی کار کند، ولی این تراشه‌ها در مقایسه با GPUهای Nvidia هنوز ضعیف‌تر یا بی‌ثبات‌تر هستند.

این یعنی حتی خود DeepSeek هم نمی‌تواند خیلی سریع «مدل‌های انفجاری» منتشر کند چون بدون دسترسی به Compute زیاد و منابع گسترده، پیشرفت در مدل‌های بسیار پیشرفته دشوار است.

۴. رهبری فناوری در غرب هنوز پابرجاست و سرمایه‌گذاران آن را باور دارند

در میان تحلیلگران و سرمایه‌گذاران، نگرانی اولیه این بود که DeepSeek ممکن است «مرکز ثقل» صنعت AI را از آمریکا به چین منتقل کند. اما در عمل، شرکت‌هایی مثل OpenAI با GPT‑5، Anthropic با Claude و Google با Gemini مدل‌های جدید و قوی منتشر کردند که نشان داد رقابت در سطح جهانی هنوز زنده و تنگاتنگ است. این موجب شد ترس از واگذاری کامل رهبری AI به چالش کشیده شود.

۵. بازارِ فعلی به دنبال شواهد مالی ملموس است

بازارهای مالی واکنش‌های هیجانی را زمانی نشان می‌دهند که تغییر چشمگیر در سوددهی، درآمد شرکت‌ها یا ساختار هزینه‌ها دیده شود. در حالی‌که DeepSeek توانسته مدل‌های مقرون‌به‌صرفه‌تری عرضه کند، هنوز شواهد قوی از کاهش درآمد شرکت‌های بزرگ یا کاهش تقاضای سخت‌افزارهای AI مشاهده نشده است. در واقع، همین کاهش هزینه باعث شد توسعه‌دهندگان و شرکت‌های تازه‌کار بیشتری وارد بازار شوند و همین تقاضا برای زیرساخت‌های AI را بیشتر کند.

۶. تحلیلگران می‌گویند شاید «شوک‌های بعدی» در راه باشد

اگرچه واکنش بازار نسبت به منتشر شدن به‌روزرسانی‌ها آرام بوده، بخشی از تحلیلگران معتقدند DeepSeek هنوز پتانسیل دارد که با یک مدل جدید یا روش آموزشی متفاوت (مثلاً ساختارهای داخلی نوآورانه) دوباره توجه جهانی را جلب کند.