نقش هوش مصنوعی در مدرنا؛ از کشف دارو تا تولید واکسن

شرکت مدرنا که با واکسن کووید-۱۹ به شهرت جهانی رسید، اکنون در حال برداشتن گامی فراتر است و هوش مصنوعی را به عنوان هسته مرکزی استراتژی خود برای تبدیل شدن به یک شرکت بیوتکنولوژی چندوجهی به کار گرفته است. این گزارش نگاهی دارد به کاربردهای عملی هوش مصنوعی در مدرنا، از کشف دارو تا تولید.

 هوش مصنوعی، موتور یادگیری و نوآوری

مدرنا هوش مصنوعی را نه به عنوان یک ابزار جانبی، بلکه به عنوان موتور اصلی یادگیری و شتاب‌دهی به کشف می‌بیند. استفان بانسل، مدیرعامل مدرنا، در رویداد Science Day ۲۰۲۶ این شرکت، بر نقش کلیدی داده، هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و رباتیک در پیشبرد نوآوری تأکید کرد.

یکی از مهم‌ترین ابزارهای مدرنا در این مسیر، موتور Lucy Scientific Intelligence Engine است. این موتور با گردآوری داده‌های حاصل از پلتفرم mRNA و نیز داده‌های داخلی و عمومی، یک چرخه یادگیری پیوسته ایجاد می‌کند که به کاهش ریسک و تسریع توسعه برنامه‌های دارویی کمک می‌کند. به بیان دیگر، مزیت علمی در آن است که بتواند «سریع‌تر یاد بگیرد» و هوش مصنوعی کلید این مزیت محسوب می‌شود.

 کاربرد در زنجیره تأمین و تولید

نفوذ هوش مصنوعی در مدرنا تنها به آزمایشگاه‌های تحقیق و توسعه محدود نمی‌شود. این شرکت از هوش مصنوعی برای بهبود کارایی عملیاتی در سراسر زنجیره ارزش خود استفاده می‌کند:

- زنجیره تأمین هوشمند: مدرنا در حال دگرگونی زنجیره تأمین خود از طریق راه‌اندازی زنجیره تأمین هوشمند (Intelligent Supply Chain) است. در این راستا، از هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری در برنامه‌ریزی، تحلیل داده‌ها و خودکارسازی فرآیندها بهره می‌برد. به عنوان مثال، تیم برنامه‌ریزی مواد از ابزارهای مبتنی بر GPT و عوامل هوش مصنوعی برای تحلیل موجودی، اعتبارسنجی زمان تحویل و تولید گزارش‌های خودکار استفاده می‌کند.

- تولید و لجستیک: مدرنا از هوش مصنوعی برای مدیریت لجستیک و عملیات حمل‌ونقل استفاده می‌کند تا زنجیره‌ای مقاوم، مقیاس‌پذیر و کاملاً منطبق با قوانین داشته باشد. برنامه‌هایی مانند دوقلوی دیجیتال (Digital Twin) و تحلیل‌های پیش‌بینی‌کننده (Predictive Analytics) در دستور کار قرار دارند تا با استفاده از هوش مصنوعی، دید بهتری نسبت به عملیات و مدیریت استثناها داشته باشند. همچنین، ساخت کارخانه مدرنا در نوروود با استفاده از AWS IoT و AWS AI/ML انجام شده است.

چشم‌انداز سه‌گانه: هوش مصنوعی در خدمت سه افق

مدرنا استراتژی خود را در قالب سه افق (Horizon) تعریف کرده است و هوش مصنوعی نقشی کلیدی در هر سه افق ایفا می‌کند:

- افق اول (Horizon 1): شامل محصولات تجاری و برنامه‌های مرحله پایانی (مانند واکسن‌های عفونی، درمان سرطان شخصی‌سازی‌شده Intismeran و درمان بیماری‌های نادر). در اینجا، هوش مصنوعی به بهینه‌سازی تولید، زنجیره تأمین و تصمیمات تجاری کمک می‌کند.

- افق دوم (Horizon 2): شامل برنامه‌های بالینی نوظهور مانند درمان‌های سرطان (mRNA-4359)، مهندسی سلول T و درمان ام‌اس. هوش مصنوعی در این مرحله به تحلیل داده‌های بالینی و تصمیم‌گیری سریع‌تر برای توقف یا تسریع برنامه‌ها کمک می‌کند.

- افق سوم (Horizon 3): شامل برنامه‌های آینده‌نگر مانند درمان in vivo CAR-T (mRNA-6007) برای بیماری‌های خودایمنی که انتظار می‌رود تا پایان سال ۲۰۲۷ وارد فاز انسانی شود. هوش مصنوعی، طراحی و توسعه این نسل جدید از درمان‌ها را تسریع می‌کند.

نتیجه‌گیری

مدرنا با نگاه به mRNA به عنوان یک «مولکول اطلاعاتی»، هوش مصنوعی را به عنوان ابزاری حیاتی برای رمزگشایی، پردازش و بهره‌برداری از این اطلاعات در مقیاسی بی‌سابقه به کار گرفته است. از کشف دارو و طراحی مولکول‌ها گرفته تا تولید، زنجیره تأمین و تصمیم‌گیری‌های استراتژیک، هوش مصنوعی به بخش جدایی‌ناپذیر از DNA این شرکت تبدیل شده است. موفقیت مدرنا در آینده، تا حد زیادی به توانایی آن در استفاده هوشمندانه از داده و هوش مصنوعی برای «سریع‌تر یادگیری» و «سریع‌تر عمل کردن» بستگی دارد.

برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.