خانه متاورس ایران
خانه متاورس ایران
رشد استفاده کودکان و نوجوانان از شبکههای اجتماعی، موضوع تازهای را در حوزه فرهنگ دیجیتال پررنگ کرده است: حق آنها برای کنترل تصاویری که والدینشان در اینترنت منتشر میکنند. یک مطالعه در رومانی نشان میدهد حدود یکسوم کودکان ۹ تا ۱۶ ساله از والدین خود خواستهاند برخی پستها یا تصاویر مربوط به آنها را از شبکههای اجتماعی حذف کنند؛ مسئلهای که اهمیت حریم خصوصی دیجیتال و شکلگیری هویت آنلاین کودکان را بیش از گذشته نشان میدهد.
رشد استفاده کودکان و نوجوانان از شبکههای اجتماعی، موضوع تازهای را در حوزه فرهنگ دیجیتال پررنگ کرده است: حق آنها برای کنترل تصاویری که والدینشان در اینترنت منتشر میکنند. یک مطالعه در رومانی نشان میدهد حدود یکسوم کودکان ۹ تا ۱۶ ساله از والدین خود خواستهاند برخی پستها یا تصاویر مربوط به آنها را از شبکههای اجتماعی حذف کنند؛ مسئلهای که اهمیت حریم خصوصی دیجیتال و شکلگیری هویت آنلاین کودکان را بیش از گذشته نشان میدهد.
سالهاست که والدین تصاویر فرزندان خود را در شبکههای اجتماعی منتشر میکنند؛ از عکسهای تولد و تعطیلات گرفته تا نخستین روز مدرسه، موفقیتهای تحصیلی و لحظات خانوادگی. اما با بزرگتر شدن کودکان، نگاه آنها به این تصاویر نیز تغییر میکند. ممکن است تصویری که برای والدین یک خاطره دوستداشتنی محسوب میشود، برای یک نوجوان محتوایی خصوصی یا حتی خجالتآور باشد که نمیخواهد در اینترنت باقی بماند. دادههای جدید درباره کودکان ۹ تا ۱۶ ساله در رومانی نشان میدهد این مسئله دیگر یک نگرانی فرضی نیست. بر اساس مطالعهای که با دادههای EU Kids Online انجام شده، نزدیک به یکسوم کودکان گفتهاند از والدین خود خواستهاند محتوایی را که درباره آنها در شبکههای اجتماعی منتشر شده، حذف کنند.
این رفتار والدین معمولاً با عنوان Sharenting شناخته میشود؛ ترکیبی از واژههای sharing و parenting که به انتشار اطلاعات، تصاویر و ویدئوهای مربوط به فرزندان در فضای آنلاین اشاره دارد. در نگاه اول، چنین کاری ممکن است کاملاً عادی به نظر برسد. والدین میخواهند لحظات مهم زندگی فرزندشان را با دوستان و اعضای خانواده به اشتراک بگذارند. اما مشکل زمانی ایجاد میشود که کودک یا نوجوان هیچ نقشی در تصمیمگیری درباره انتشار این محتوا نداشته باشد. کودکی که امروز در عکس خانوادگی ظاهر میشود، ممکن است چند سال بعد از وجود همان عکس در اینترنت ناراضی باشد. این مسئله به یکی از چالشهای مهم فرهنگ دیجیتال تبدیل شده است: چه کسی مالک روایت دیجیتال زندگی یک کودک است؟
هویت دیجیتال فقط از زمانی شروع نمیشود که یک فرد خودش حساب کاربری ایجاد کند. گاهی پیش از آنکه کودک نخستین حساب شبکه اجتماعی خود را بسازد، دهها یا حتی صدها تصویر و اطلاعات درباره او در اینترنت وجود دارد. نام، چهره، محل تولد، علایق، جشنهای خانوادگی، مدرسه و حتی اتفاقات روزمره ممکن است در پستهای والدین ثبت شده باشند. در نتیجه، بخشی از هویت آنلاین فرد ممکن است قبل از آنکه خودش توانایی تصمیمگیری درباره حضورش در اینترنت را پیدا کند، شکل گرفته باشد. همین موضوع اهمیت حریم خصوصی کودکان را بیشتر میکند.
دلایل مختلفی میتواند باعث شود یک کودک یا نوجوان از والدینش بخواهد تصویری را حذف کنند. گاهی دلیل آن ساده است: کودک عکس را دوست ندارد. در موارد دیگر، ممکن است تصویر با هویت فعلی نوجوان هماهنگ نباشد یا احساس کند دوستانش ممکن است او را به دلیل آن تصویر مسخره کنند. در سنین نوجوانی، نگاه دیگران اهمیت بیشتری پیدا میکند و تصویری که در یک گروه خانوادگی کاملاً بیاهمیت به نظر میرسد، ممکن است در محیط مدرسه یا میان همسالان پیامد متفاوتی داشته باشد. از طرف دیگر، بعضی کودکان بهتدریج متوجه میشوند که محتوای منتشرشده در اینترنت میتواند برای مدت بسیار طولانی باقی بماند.
یکی از تفاوتهای مهم فضای دیجیتال با زندگی روزمره این است که بسیاری از اطلاعات آنلاین قابلیت ذخیره، بازنشر و کپی شدن دارند. حتی اگر یک پست حذف شود، ممکن است فرد دیگری قبلاً آن را ذخیره یا منتشر کرده باشد. به همین دلیل، انتشار یک تصویر در شبکه اجتماعی لزوماً به معنای کنترل کامل آن توسط منتشرکننده نیست. این مسئله برای کودکان اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا آنها ممکن است در زمان انتشار تصویر، درک کاملی از پیامدهای بلندمدت آن نداشته باشند.
یکی از سادهترین راهها برای کاهش این مشکل، مشارکت دادن کودک در تصمیمگیری است. پیش از انتشار یک تصویر میتوان از کودک پرسید:
«آیا دوست داری این عکس را در اینترنت منتشر کنم؟»
اگر کودک به اندازه کافی بزرگ است که نظر خود را بیان کند، بهتر است پاسخ او جدی گرفته شود. حتی در سنین پایینتر نیز والدین میتوانند بهتدریج مفهوم حریم خصوصی و حضور در فضای آنلاین را به کودک آموزش دهند. این کار علاوه بر محافظت از کودک، به او یاد میدهد که درباره اطلاعات شخصی خودش آگاهانه تصمیم بگیرد.
Sharenting فقط به تصاویر محدود نمیشود. والدین ممکن است درباره فرزندشان اطلاعات دیگری نیز منتشر کنند؛ از نام مدرسه و محل زندگی گرفته تا مشکلات خانوادگی، وضعیت تحصیلی، علایق و اتفاقات شخصی. هرکدام از این اطلاعات میتوانند بخشی از ردپای دیجیتال کودک را تشکیل دهند. به همین دلیل، متخصصان حوزه سواد دیجیتال معمولاً توصیه میکنند والدین پیش از انتشار اطلاعات مربوط به فرزندان، به میزان حساسیت و ماندگاری آن محتوا توجه کنند.
نسلهای قبلی در دورانی بزرگ شدند که عکسهای خانوادگی عمدتاً در آلبومهای خصوصی نگهداری میشدند. امروز یک عکس خانوادگی میتواند در چند ثانیه در اختیار صدها نفر قرار بگیرد. این تغییر باعث شده مفهوم حریم خصوصی نیز دستخوش تحول شود. کودکان امروزی باید از سنین پایین یاد بگیرند که اطلاعات شخصی چیست، چه چیزی را نباید منتشر کرد و چگونه میتوان ردپای دیجیتال خود را مدیریت کرد. این آموزش بخشی مهم از سواد دیجیتال محسوب میشود.
موضوع مهمتر از حذف یک عکس، احترام به حق کودک برای داشتن محدودهای خصوصی است. کودک نیز مانند یک فرد بزرگسال باید بتواند درباره نحوه نمایش خودش در فضای عمومی نظر داشته باشد؛ البته میزان این اختیار باید متناسب با سن و شرایط او باشد. والدین نیز همچنان مسئول محافظت از فرزندان خود هستند، اما این مسئولیت لزوماً به معنای انتشار آزادانه جزئیات زندگی آنها نیست. گاهی بهترین تصمیم والدین این است که یک خاطره را فقط برای خود خانواده نگه دارند.
مسئولیت تنها بر عهده خانوادهها نیست. پلتفرمهای اجتماعی نیز میتوانند ابزارهای بیشتری برای مدیریت محتوای مربوط به کودکان ارائه کنند. امکان گزارش محتوای ناخواسته، ابزارهای سادهتر برای درخواست حذف تصاویر و کنترل بهتر اطلاعات شخصی میتواند به کودکان و خانوادهها کمک کند. همچنین آموزش کاربران درباره پیامدهای انتشار اطلاعات کودکان میتواند بخشی از مسئولیت اجتماعی پلتفرمها باشد.
برای کاهش خطرات انتشار اطلاعات کودکان، چند اقدام ساده میتواند مفید باشد:
با افزایش حضور نسل جدید در فضای آنلاین، احتمالاً مسئله مالکیت و کنترل هویت دیجیتال اهمیت بیشتری پیدا خواهد کرد. کودکانی که امروز درباره تصاویر منتشرشده توسط والدین خود اعتراض میکنند، در آینده احتمالاً حساسیت بیشتری نسبت به دادههای شخصی، حریم خصوصی و نحوه استفاده شرکتها از اطلاعات خود خواهند داشت. به همین دلیل، آموزش فرهنگ صحیح استفاده از فناوری نباید تنها به کودکان گفته شود. والدین نیز باید یاد بگیرند که هر چیزی که قابلیت انتشار دارد، لزوماً ارزش انتشار ندارد.
دنیای دیجیتال به والدین امکان داده است لحظات بیشتری از زندگی فرزندان خود را با دیگران به اشتراک بگذارند؛ اما همین امکان، پرسشهای تازهای درباره حق انتخاب، حریم خصوصی و هویت دیجیتال کودکان ایجاد کرده است. اینکه نزدیک به یکسوم کودکان ۹ تا ۱۶ ساله در مطالعه مورد اشاره از والدین خود خواستهاند محتوای مربوط به آنها حذف شود، نشان میدهد نسل جدید بیش از گذشته نسبت به تصویری که از آنها در فضای آنلاین ساخته میشود حساس است. شاید مهمترین درس این موضوع ساده باشد:
قبل از اینکه داستان زندگی فرزندمان را در اینترنت منتشر کنیم، بهتر است از خودش بپرسیم آیا میخواهد بخشی از این داستان عمومی باشد یا نه.
برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.
