دبی و شنژن؛ الگوی نوین شهرهای دوقلو در معماری جهان

 شهرهایی با سرنوشت مشابه، آینده‌ای مشترک

شاید در نگاه اول، انتخاب شنجن به عنوان شریک استراتژیک دبی برای طراحی آینده شهری، دور از ذهن به نظر برسد؛ اما نگاهی به آمار و شباهت‌های بنیادین این دو، عمق این استراتژی را روشن می‌کند. هر دو شهر در نیم‌قرن اخیر جهشی خیره‌کننده داشته‌اند: شنجن از یک منطقه ماهی‌گیری به دره سیلیکون چین تبدیل شد و دبی از بندری کوچک در دل شن‌های عربستان به هاب جهانی تجارت و گردشگری رسید .

این اشتراکات، پایه‌گذار تفاهمی شد که در فوریه ۲۰۲۶ (بهمن ۱۴۰۴) به امضا رسید. بر اساس این توافق، «موسسه برنامه‌ریزی و طراحی شهری شنجن (UPDIS)» و «شهرداری دبی» همکاری جامعی را در حوزه‌هایی چون شهرهای هوشمند، شهرهای کم‌کربن، و طراحی‌های انسان‌محور آغاز خواهند کرد .

 فراتر از یک تفاهم‌نامه: انتقال دانش یا خلق یک مکتب جدید؟

آنچه این همکاری را از سایر قراردادهای مشابه متمایز می‌کند، عمق و حوزه‌های پوشش‌دهی آن است. این پروژه صرفاً به خرید تکنولوژی یا مشاوره محدود نمی‌شود، بلکه به دنبال خلق یک مدل دوگانه شهری (Twin City Model) است که در آن:

1.  مدیریت هوشمند آب و انرژی: با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و داده‌های کلان (Big Data)، دبی قصد دارد از تجربیات شنجن در زمینه «شهر اسفنجی» استفاده کند. مفهومی که در آن شهر مانند یک اسفنج، آب باران را جذب، تصفیه و بازیافت می‌کند تا با بحران کم‌آبی و سیلاب‌های ناگهانی مقابله کند .

2.  TOD و طراحی فشرده شهری: توسعه حمل‌ونقل‌محور (TOD) یکی دیگر از محورهای اصلی است. شنجن که در توسعه مترو و سیستم‌های حمل‌ونقل سریع پیشگام است، به دبی در طراحی فضاهای فشرده و کارآمد شهری که نیاز به خودروی شخصی را کاهش می‌دهد، یاری می‌رساند .

3.  فضاهای زیرزمینی و ICT: توسعه هماهنگ فضاهای زیرزمینی (از تأسیسات تا حمل‌ونقل) و ادغام فناوری‌های نسل پنجم (5G) در بافت شهری، از دیگر بندهای این همکاری است .

 از «جاده ابریشم» تا «پل‌های نوآوری»

این مشارکت، تنها به حوزه شهرسازی محدود نمی‌ماند. داده‌های اقتصادی نشان می‌دهد که رابطه دبی و شنجن در حال عمیق‌تر شدن است. بر اساس گزارش‌ها، در سال ۲۰۲۴ میلادی، ۸۰.۸ درصد از خودروهای برقی وارداتی به دبی از چین تأمین شده است .

در همین حال، اتاق بازرگانی دبی در ژانویه ۲۰۲۶ میزبان هیئتی بلندپایه در منطقه نانشان شنجن بود؛ منطقه‌ای که قطب فناوری‌های نوین محسوب می‌شود. در این دیدار، دو طرف بر همکاری در حوزه‌های اقتصاد دیجیتال، فناوری مالی (فین‌تک) و تولیدات پیشرفته تأکید کردند . نکته جالب توجه اینکه، یک شرکت چاپ سه‌بعدی صنعتی از خاورمیانه به لطف این همکاری‌ها، در حال راه‌اندازی دفتر خود در شنجن است؛ نمونه‌ای از یک جریان دوطرفه سرمایه و نوآوری .

 «شهر اسفنجی» در قلب صحرا؟

یکی از جذاب‌ترین بخش‌های این همکاری، انتقال مفهوم «شهر اسفنجی» به محیطی با اقلیم فوق‌العاده خشک مانند دبی است. ماروان بن غلیطه، مدیرکل شهرداری دبی، در این باره می‌گوید: «این مشارکت نشان‌دهنده تعهد استراتژیک دبی به یادگیری از رهبران شهری جهان است» .

ایده اصلی آن است که دبی با بهره‌گیری از تجربه شنجن در مدیریت طوفان‌ها و سیلاب‌های ناگهانی (که در اقلیم کویری نیز رخ می‌دهد)، بتواند زیرساخت‌های خود را تاب‌آورتر کند. این همکاری شامل طراحی پیاده‌روهای نفوذپذیر، بام‌های سبز و سیستم‌های ذخیره‌سازی زیرزمینی آب است .

 ارقامی از یک همکاری استراتژیک

برای درک بهتر وسعت این رابطه، نگاهی به آمار منتشر شده توسط اتاق بازرگانی دبی خالی از لطف نیست:

| شاخص کلیدی | آمار و ارقام |

 تجارت غیرنفتی دبی و چین (۲۰۲۴) | ۸۰۷ میلیارد دلار  

 سهم چین از واردات خودرو برقی دبی | ۸۰.۸ درصد  

 رشد سالانه واردات دبی از چین | ۱۴ درصد  

 شرکت‌های فعال چینی در دبی (تا ۲۰۲۵) | ۶۳۵۵ شرکت  

 هدف تجاری ۲۰۳۰ (پیش‌بینی) | ۲۰۰ میلیارد دلار  

 چشم‌انداز ۲۰۴۰: آیا دبی دومین شنجن می‌شود یا شنجن، دبی جدید؟

آنچه در حال رخ دادن است، فراتر از یک قرارداد ساده است. این الگوی «شهرهای دوقلو» می‌تواند به یک استاندارد جدید در برنامه‌ریزی شهری جهانی تبدیل شود. از یک سو، دبی با بهره‌گیری از تخصص شنجن در شهرسازی فشرده، هوشمندسازی و مدیریت منابع، به تحقق «طرح جامع شهری دبی ۲۰۴۰» نزدیک‌تر می‌شود . از سوی دیگر، شنجن با استفاده از پلتفرم جهانی دبی، به آزمایشگاهی برای صادر کردن ایده‌های urban-tech خود به بازارهای خاورمیانه و آفریقا دست می‌یابد .

یو لو، رئیس موسسه UPDIS شنجن، این هم‌افزایی را چنین توصیف می‌کند: «این تفاهم‌نامه نه صرفاً یک توافق رسمی، بلکه چارچوبی استراتژیک برای همکاری پایدار بین دو نهاد و دو شهر است» .

 نتیجه‌گیری

جهان در آستانه ظهور نسل جدیدی از کلانشهرها قرار دارد؛ شهرهایی که دیگر مرزهای جغرافیایی مانعی برای تبادل دانش و تجربه نیستند. دبی و شنجن با این ابتکار، پیام روشنی به جهان مخابره کردند: آینده شهرها، در گرو همکاری، یادگیری متقابل و خلق ارزش‌های مشترک است. باید دید در سال‌های آینده، کدام یک از این دو، بیشتر از این همکاری خواهند آموخت؛ اما آنچه مسلم است، برنده نهایی، شهروندانی خواهند بود که در شهرهایی هوشمندتر، پایدارتر و انسان‌محورتر زندگی خواهند کرد.

برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.