جنگ تازه ناشران و غول‌های فناوری؛ قراردادهای لایسنس محتوای خبری برای آموزش هوش مصنوعی در ۲۰۲۵ اوج گرفت

در سال ۲۰۲۵ بازار قراردادهای لایسنس محتوای خبری برای آموزش هوش مصنوعی به‌طور جدی داغ شد. بسیاری از شرکت‌های بزرگ فناوری برای نخستین‌بار با ناشران رسانه‌ای قرارداد امضا کردند تا از محتوای خبری (حتی محتوای پشت دیوار پرداخت) برای آموزش مدل‌های زبانی بزرگ استفاده کنند. ورود بازیگران جدید به این حوزه نشان می‌دهد که در ۲۰۲۶ نیز شاهد افزایش این توافق‌ها خواهیم بود؛ چرا که ناشران به‌دنبال راه‌های تازه‌ای برای کسب درآمد از محتوای خود در عصر AI هستند.

در شش ماه پایانی ۲۰۲۵، شرکت‌هایی مانند Meta، Microsoft و Amazon قراردادهای مهمی با ناشران امضا کردند. این توافق‌ها معمولاً اجازه می‌دهند شرکت‌های فناوری از محتوای رسانه‌ها برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی استفاده کنند و در مقابل، ناشران اعتباردهی (Attribution)، لینک‌دهی در چت‌بات‌ها یا پلتفرم‌های جست‌وجو و همچنین دسترسی به فناوری‌های AI برای توسعه محصولات جدید دریافت می‌کنند.

با این حال، این مسیر بدون چالش نبوده است. هم‌زمان با رشد این قراردادها، شکایت‌های حقوقی متعددی نیز علیه شرکت‌های فناوری ثبت شد. از جمله The New York Times و Chicago Tribune که در ماه دسامبر از Perplexity به دلیل نقض کپی‌رایت شکایت کردند. همچنین Penske Media Corporation در سپتامبر علیه Google و خلاصه‌های هوش مصنوعی این شرکت اقامه دعوی کرد؛ نخستین چالش قضایی جدی علیه گوگل از سوی یک ناشر بزرگ آمریکایی در حوزه AI Search.

مهم‌ترین قراردادهای لایسنس محتوای خبری و هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۵

ژانویه

• ۱۵ ژانویه | Axios و OpenAI
  قرارداد سه‌ساله برای استفاده از محتوای Axios در پاسخ‌های ChatGPT با ذکر منبع و لینک. OpenAI همچنین بودجه‌ای برای راه‌اندازی چهار تحریریه محلی جدید در آمریکا تأمین کرد؛ اقدامی بی‌سابقه در همکاری با ناشران.

• ۱۶ ژانویه | The Associated Press و گوگل
  نخستین قرارداد رسمی گوگل برای لایسنس محتوای خبری AI؛ اخبار لحظه‌ای AP در چت‌بات Gemini نمایش داده می‌شود.

• ۱۶ ژانویه | Agence France-Presse و Mistral
  قرارداد چندساله که به دستیار هوش مصنوعی Le Chat امکان دسترسی به روزانه ۲۳۰۰ خبر AFP در شش زبان را می‌دهد.

فوریه

• ۱۲ فوریه | Schibsted Media و OpenAI
  استفاده از اخبار این گروه رسانه‌ای در خلاصه‌های تولیدشده توسط AI با امکان ارجاع و نقل‌قول.

• ۱۴ فوریه | The Guardian و OpenAI
  همکاری برای استفاده از محتوای گاردین همراه با اعتباردهی و توسعه محصولات جدید مبتنی بر AI.

مارس

• ۲۶ مارس | News/Media Alliance و Prorata
  مدل مشارکت درآمدی ۵۰٪ برای استفاده از محتوای اعضا در موتور جست‌وجوی هوش مصنوعی Gist.ai.

آوریل

• ۲۲ آوریل | The Washington Post و OpenAI
  نمایش خلاصه‌ها، نقل‌قول‌ها و لینک گزارش‌های واشنگتن‌پست در ChatGPT بدون اشاره صریح به آموزش مدل‌ها.

می

• ۲۹ می | نیویورک تایمز و آمازون
  استفاده از خلاصه‌ها و بخش‌هایی از مطالب و دستورپخت‌ها در محصولات آمازون مانند Alexa و آموزش مدل‌های اختصاصی AI.

ژوئن

• ۶ ژوئن | بیش از ۵۰۰ ناشر و Prorata
  پیوستن گسترده ناشران به پلتفرم لایسنس محتوای Gist.ai.

جولای

• ۱۵ جولای | Condé Nast، Hearst و آمازون
  قراردادهای چندساله برای استفاده از محتوا در دستیار خرید هوشمند Rufus.

• ۳۰ جولای | USA Today Co. و Perplexity
  ادغام محتوای بیش از ۲۰۰ رسانه محلی در جست‌وجوی AI و مرورگر Comet.

اکتبر

• ۳۰ اکتبر | USA Today Co. و مایکروسافت
  پیوستن به بازار محتوای AI مبتنی بر پرداخت به‌ازای استفاده (Pay-per-use) با Copilot به‌عنوان نخستین خریدار.

نوامبر

• ۱ نوامبر | AP و مایکروسافت
  مشارکت در بازار محتوای AI با مدل پرداخت مبتنی بر مصرف واقعی.

• ۴ نوامبر | People Inc. و مایکروسافت
  دومین قرارداد AI این شرکت پس از OpenAI، با مدل منعطف «سفارشی به‌ازای استفاده».

دسامبر

• ۵ دسامبر | هفت ناشر و Meta
  قراردادهای چندساله با ناشرانی مانند CNN، Fox News، People Inc. و USA Today Co. برای استفاده از محتوا در مدل زبانی Llama؛ نخستین ورود جدی متا به این حوزه.

• ۱۰ دسامبر | گوگل و مجموعه‌ای از ناشران بین‌المللی
  اجرای برنامه آزمایشی همکاری AI با رسانه‌هایی چون Der Spiegel، El País، The Times of India و دیگران برای توسعه قابلیت‌های هوش مصنوعی در Google News همراه با پرداخت به ناشران.

جمع‌بندی

سال ۲۰۲۵ نقطه عطفی برای اقتصاد محتوا در عصر هوش مصنوعی بود. از یک‌سو قراردادهای لایسنس، مسیرهای درآمدی تازه‌ای برای رسانه‌ها ایجاد کرد و از سوی دیگر، چالش‌های حقوقی کپی‌رایت را به صدر اخبار آورد. با توجه به گسترش این توافق‌ها و ورود بازیگران جدید، انتظار می‌رود ۲۰۲۶ سال تثبیت و رقابت جدی‌تر میان مدل‌های همکاری و دعاوی حقوقی در اکوسیستم AI و رسانه باشد.

برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.