«چگونه رسانه‌های دیجیتال باور و فرهنگ مذهبی را در جنوب‌شرق آسیا بازتعریف می‌کنند»

یک سمپوزیوم سه‌روزه بین‌المللی با عنوان «رسانه، دین و فرهنگ» از ۱۹ تا ۲۱ فوریه ۲۰۲۶ در مؤسسه فلسفه و فناوری خلاق IFTK Ledalero در فلورس، اندونزی برگزار شد. پژوهشگران و متخصصان از اندونزی، فیلیپین، تایلند و استرالیا در این رویداد گرد هم آمدند تا درباره تأثیر سریع رسانه‌های دیجیتال بر تجربه‌های مذهبی، هویت فرهنگی و دین در جنوب‌شرق آسیا به گفت‌وگو بپردازند منطقه‌ای که به‌دلیل تنوع مذهبی و فرهنگی، تجربه دیجیتال دین در آن اهمیت زیست‌محور یافته است. 

رسانه‌های دیجیتال، دین و هویت فرهنگی

در این سمپوزیوم بین‌المللی، که به‌ابتکار Institut Filsafat dan Teknologi Kreatif Ledalero برگزار شد، کارشناسان تأکید کردند که رسانه‌های دیجیتال دیگر ابزار صرف انتقال پیام نیستند؛ بلکه نقش بنیادی در شکل‌دهی روایت‌های اعتقادی، بازنمایی هویت‌ها و تجربه‌های معنوی ایفا می‌کنند.

Prof. Dr. Otto Gusti Ndegong Madung، رئیس مؤسسه میزبان در سخنرانی افتتاحیه گفت که رسانه‌های دیجیتال عرصه‌ای سیاسی، اخلاقی و فرهنگی شده‌اند که در آن هویت‌های مذهبی، هنجارها و قواعد اجتماعی به‌صورت فعال «چانه‌زنی» می‌شوند و دیگر فقط بازتاب‌دهنده واقعیت‌های سنتی نیستند. او افزود:
«این فناوری‌ها فراتر از انتشار اطلاعات عمل می‌کنند؛ آن‌ها روایت‌ها را شکل می‌دهند، صدای گروه‌های مختلف را بلند یا کم‌صدا می‌کنند، و نقش مهمی در تجربه‌های فرهنگی و مذهبی روزمره ایفا می‌کنند.» 

رسانه‌های دیجیتال به‌عنوان محل تجربه معنوی

در بخش اصلی برنامه، سخنرانان موضوعاتی را بررسی کردند که نشان‌دهنده پیوند عمیق میان تکنولوژی و قدمت فرهنگی‌اند. یکی از سخنرانی‌ها به این نکته پرداخت که چگونه پلتفرم‌های دیجیتال اجتماعی به عرصه‌هایی برای تبادل معنوی تبدیل شده‌اند، نه صرفاً ابزارهای رسانه‌ای. 

به‌عنوان مثال، Benjamina P. Flor از دانشگاه فیلیپین گفت:
«عبادات آنلاین و تجربه‌های دیجیتال معنوی نباید فقط به‌عنوان جایگزین جلسات حضوری دیده شوند، بلکه به‌عنوان بازسازی تجربه مقدس و ارتباطات فرهنگی در عصر دیجیتال هستند.» 

رسانه و فرهنگ: فرصتها و چالش‌ها

این سمپوزیوم همچنین به فرصت‌ها و چالش‌های پیش‌روی رسانه‌های دیجیتال در مناطق چندفرهنگی پرداخت. به‌گفته Dr. Anthony Le Duc از مرکز پژوهش رسانه و فرهنگ، رسانه‌های دیجیتال می‌توانند هم موجب تقویت همبستگی میان گروه‌های دینی مختلف شوند و هم در صورت استفاده نادرست، باعث تضاد یا برداشت‌های غلط درباره ارزش‌های فرهنگی شوند. 

در این بخش بحث‌های متنوعی درباره نقش رسانه و رسانه‌های دیجیتال در شکل‌دهی روایت‌های دینی و فرهنگ معنوی صورت گرفت — از تأثیر الگوریتم‌ها گرفته تا حضور فعال مؤسسات دینی در فضای آنلاین.

اهمیت فرهنگی و آینده پژوهش‌ها

پژوهشگران در این نشست تأکید کردند که فهم تجربه‌های دینی در عصر دیجیتال نیازمند رویکردی چندرشته‌ای است که اخلاق، فناوری، فرهنگ و جامعه را در هم پیوند می‌دهد. این رویداد همچنین نشان داد که رسانه‌های دیجیتال نه‌تنها موضوع پژوهش‌های رسانه‌ای‌اند، بلکه محل مولد هویت فرهنگی دیجیتال نیز هستند؛ جایی که آیین‌ها، روایت‌ها و تجربه‌های معنوی در تعامل با فناوری بازتعریف می‌شوند. 

جمع‌بندی

سمپوزیوم «رسانه، دین و فرهنگ» در جنوب‌شرق آسیا نشان داد که:

• رسانه‌های دیجیتال قدرت اثرگذاری بر تجربه‌های مذهبی و فرهنگی را دارند.
• فضای آنلاین به یک عرصه فرهنگی جدید تبدیل شده که ارزش‌ها، هویت‌ها و باورها در آن شکل می‌گیرند.
• پژوهش‌های آینده باید بین رسانه، دین و فرهنگ ارتباطات عمیق‌تری برقرار کنند تا درک بهتری از فرهنگ دیجیتال منطقه ایجاد شود. 

برای مطالعه مقالات بیشتر به سایت خانه متاورس ایران سر بزنید.